Terapia taktylna

Twórcą neurokinezjologicznej terapii taktylnej jest dr Swietłana Masgutowa, która swoją koncepcję oparła na doświadczeniu i wynikach wieloletniej pracy z dziećmi i dorosłymi. Elementy terapii wykorzystywane były przez autorkę wielokrotnie w pracy z ofiarami wojen i trzęsień ziemi oraz z dziećmi ofiarami największej wówczas na świecie katastrofy kolejowej, która miała miejsce w 1989 roku w Rosji oraz katastrofy związanej z wybuchem radioaktywnej elektrowni w Czarnobylu.

Dzięki wysokiej skuteczności metody Masgutowa zaczęła wykorzystywać terapię taktylną w pracy z osobami z wyzwaniami rozwojowymi w celu stymulacji, a w przypadku dzieci i młodzieży uzdolnionej jest program antystresowy. Program neurokinezjologicznej terapii taktylnej propaguje holistyczne spojrzenie na człowieka, na jego rozwój i doświadczenie. Terapia ta może być stosowana:

  • samodzielnie,
  • jako jedna z podstawowych technik w terapii,
  • jako technika wspomagająca przy realizacji wynikającego z diagnozy indywidualnego programu terapeutycznego dziecka.

Neurokinezjologiczna terapia taktylna proponuje techniki masażu i stymulacji skóry, które aktywizują rozwój funkcji mózgowych i układu nerwowego. Założeniem metody jest uruchomienie naturalnych mechanizmów rozwoju i samoregulacji organizmu. Terapia taktylna składa się z dwóch aspektów:

  1. Pierwszy aspekt związany jest z pracą zmysłu dotyku specjalnymi technikami, dzięki którym stymulujemy receptory znajdujące się w skórze. Stymulacja receptorów odbywa się zgodnie z ich funkcjami (percepcja różnych jakości bodźców – dotyk, ciśnienie, temperatura, wibracja), ze wzrostem skóry oraz strukturą mięśniową i kostną ciała.
  2. Drugi aspekt terapii skierowany jest na optymalizację funkcjonowania układu nerwowego, a przede wszystkim na rozwój sieci i połączeń między komórkami nerwowymi (synapsami), jak również między nietypowymi strukturami, które umożliwiają częściową lub całkowitą odnowę utraconych funkcji układu nerwowego lub mózgu. Dotyka, jak potwierdzają naukowe badania, wpływa na rozwój funkcji półkul i kory mózgowej, śródmózgowia i tylnych partii mózgu. Pośrednio terapia skierowana jest na stymulację układu hormonalnego oraz regulację procesów dojrzewania różnych struktur organizmu i jego funkcjonowanie.

Metoda neurokinezjologicznej terapii taktylnej pełni istotną rolę w stymulacji rozwoju dzieci z różnymi wyzwaniami. Dzięki ogromnej sile uaktywniania naturalnych mechanizmów wspierających funkcjonowanie systemu ciało – mózg może być skutecznie wykorzystywana podczas pracy z:

  • porażeniami mózgowymi,
  • autyzmem,
  • zachowaniami agresywnymi,
  • lękami i fobiami,
  • opóźnieniami w rozwoju umysłowym,
  • nadpobudliwością psychoruchową,
  • trudnościami w nauce,
  • zaburzeniami mowy.

Diagnoza neurokinezjologicznej terapii taktylnej

Schemat postępowania badawczego w neurokinezjologicznej terapii taktylnej:

1. Określenie problemu:
a) badanie wstępne:

  • wywiad,
  • obserwacja.

Celem badań wstępnych jest wyodrębnienie problemu. W wywiadzie przeprowadzonym z rodzicem, opiekunem lub pacjentem zwraca się uwagę na:
przebieg rozwoju psychoruchowego u dziecka,

  • przebyte choroby i częstotliwość,
  • występowanie alergii,
  • nadpobudliwość psychoruchowa,
  • przebieg rozwoju mowy dzieci; u dzieci starszych i osób dorosłych utrata wcześniej nabytych umiejętności językowych.

b) badanie podstawowe:
Celem badań podstawowych jest postawienie wstępnej diagnozy. Sprawdziany dotyczą:

  • defektów skóry na 5 poziomach,
  • reakcji na dotyk naskórkowy i skórny dotyczą czucia powierzchniowego informacji z receptorów Merka i Meisnerra oraz receptorów mieszka włosowego,
  • ruchomości stawów,
  • znajomości schematu własnego ciała,
  • orientacji przestrzeni.

2. Sformułowanie hipotezy:
Wyniki badań wstępnych i podstawowych są podstawą do ustalenia przez terapeutę postępowania leczniczego.

c) sprawdziany dodatkowe uzupełniające pozwalają terapeucie na opracowanie dla pacjenta indywidualnego programu terapii z uwzględnieniem strategii ruchowej i rozwoju ruchowego.

3. Weryfikacja hipotezy:
Specyfika zaburzeń w rozwoju psychoruchowym i/lub funkcjonowaniu organizmu może wymuszać zmianę ustalonego porządku poszczególnych czynności diagnostycznych w obrębie każdego etapu.

Zasady neurokinezjologicznej terapii taktylnej

W ramach neurokinezjologicznej terapii taktylnej proponowane są różne techniki stymulacji i masażu skóry. W zależności od intensywności zastosowanej techniki, dzielimy je na:

  • lekki, stymulujący masaż naskórka i skóry właściwej, skierowany na aktywizację wolnych zakończeń nerwowych skóry,
  • średni masaż z wykorzystaniem średniej siły podczas ucisku, skierowany na stymulację receptorów odbierających bodźce niskiej częstotliwości,
  • głęboki masaż, docierający do głębokich struktur skóry właściwej i tkanki podskórnej, skierowany na aktywizację mechanizmu interakcji związków skóry z mięśniami, ścięgnami i kośćmi.

Wybór masażu zależy od potrzeb korekcji układu taktylnego (zmysłu dotykowego) i może być skierowany na aktywizację:

  • różnych receptorów skóry odpowiedzialnych za odbiór powierzchniowego lub głębokiego dotyku, ucisku, temperatury,
  • mechanizmu interakcji pomiędzy różnymi warstwami skóry: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej,
  • mechanizmu interakcji pomiędzy skórą, mięśniami i kośćmi,
  • kierunku wzrostu skóry i pracy mięśni zapewniającej prawidłowe ich ruchy,
  • dotykowej wrażliwości i jej różnych aspektów,
  • dotykowej wrażliwości i jej wpływ na emocje i uczucia.

Siła dotyku podczas terapii powinna być dostosowana do tego, czy masowane będzie niemowlę, starsze dziecko czy dorosła osoba. Ruchy powinny być spokojne, wolne i rytmiczne. Nacisk dłoni powinien być na tyle silny, by działał pobudzająco, ale jednocześnie na tyle delikatny, aby sprawiał przyjemność. Masaż trwa od 45 do 60 minut w zależności od osoby masowanej.

Podsumowując można powiedzieć, że proponowana metoda nie tylko reguluje wrażliwość dotykową organizmu, ale przede wszystkim optymalizuje pracę czucia dotykowego. Otwiera drogę do nowego uczenia się, które rozumiane jest jako rozwój ruchowy, emocjonalny, społeczny, poznawczy.

Opracowanie własne na podstawie materiałów szkoleniowych
Anna Stachura

Menu